|
تاریخ انقضای پیمان تسلیحات استراتژیک میان آمریکا و روسیه روز شنبه ۵ دسامبر به سر رسید. مقامات هر دو کشور از.......
پایان زمان یک قرارداد هستهای جهانی
تاریخ انقضای پیمان تسلیحات استراتژیک میان آمریکا و روسیه روز شنبه ۵ دسامبر به سر رسید. مقامات هر دو کشور از ماه ها پیش، مذاکرات بر سر یک پیمان جایگزین را آغاز کرده اند؛ پیمانی که لازمه ی جهانی عاری از سلاح اتمی است. پیمان تسلیحات استراتژیک موسوم به استارت دو (START-II) در ماه ژوئیه سال ۱۹۹۱ میان جرج دبلیو بوش (پدر) و میخائیل گورباچف رؤسای جمهوری وقت آمریکا و روسیه به امضا رسید. این پیمان، چهار سال بعد پس از تصویب در مجلس سنای آمریکا و همین طور مجلس دومای روسیه، اجرایی شد و سرانجام در تاریخ ۵ دسامبر سال جاری میلادی موعد انقضای آن فرا رسید.
پیمان استارت، آمریکا و روسیه را موظف می سازد که شمار موشک های اتمی خود را که این دو کشور از آن ها از زمان آغاز جنگ سرد در اوایل دهه ی پنجاه میلادی به عنوان ابزاری برای تهدید دیگری استفاده می کردند، به طور قابل توجهی کاهش دهند. مطابق پیش بینی ها در این پیمان، تعداد تسلیحات متعارف از قبیل موشک های دوربرد زمینی، زیردریایی و همچنین بمب های هوشمند، هرکدام به ۱۶۰۰ فروند کاهش می یافت. همچنین کلاهک های هسته ای در نظر گرفته شده برای راکت های دوربرد نیز بایستی بر ۶ هزار عدد بالغ می شدند. با این همه در عمل هر دو طرف موشک های کلاهک دار خود را در ۱۵ سال اخیر تا تعداد ۲۲۰۰ فروند کاهش داده اند. از ماه می سال جاری تا کنون آمریکا و روسیه در ژنو مذاکره بر سر یک پیمان جایگزین را آغاز کرده اند تا شمار کلاهک های اتمی خود را همچنان کاهش دهند. محرک آغاز این مذاکرات را می توان سخنرانی باراک اوباما در بهار گذشته دانست. در این سخنرانی که در اوایل ماه اپریل در شهر پراگ انجام شد، رئیس جمهوری ایالات متحده به عنوان نخستین رئیس جمهوری آمریکا از زمان بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی، در مورد ایجاد جهانی عاری از سلاح اتمی سخن به میان آورد. اوباما در سخنانش خاطرنشان ساخت که وی به طور آشکار و واضح، اعتقادش را به وظیفه ی آمریکا برای ایجاد صلح و امنیت در جهانی عاری از سلاح اتمی بیان می کند. به عنوان نخستین گام برای تحقق این هدف، باراک اوباما پیشنهاد کرد مذاکرات برای یک پیمان جایگزین برای استارت آغاز شود. در پیمان تازه، شمار کلاهک های اتمی طرفین بایستی حداکثر ۱۶۷۵ فروند شوند و همچنین شمار راکت های دوربرد (زمینی و دریایی) حد اکثر هزار فروند باشد. پیشتر گمان می رفت که پیمان جدید تا زمان انقضای پیمان استارت آماده شده و باراک اوباما بلافاصله پس از دریافت جایزه ی نوبل صلح در روز ۱۰ دسامبر در اسلو در دیدار با دیمیتری مدودف آن را ارائه و سپس هر دو طرف این پیمان را به امضا برسانند.
بر اساس برنامه های پیش بینی شده از سوی کاخ سفید، مراسم امضای پیمان جدید در شهر ریکیاویک پایتخت ایسلند برگزار خواهد شد. در سال ۱۹۸۶ میخائیل گورباچف به همراه رونالد ریگان رؤسای جمهور وقت در این شهر بر سر از میان برداشتن سلاح های هسته ای به توافق های قابل ملاحظه ای دست یافتند. اما به رغم توافق ها در بسیاری از حوزه ها هنوز موارد مورد اختلاف و بحث وجود دارند که اصلی ترین آن ها بازرسی های دو طرف از تأسیسات هسته ای یکدیگر است. بر همین پایه، آمریکا بایستی در صورت پایان مدت پیمان کنونی قرارگاه بازرسی خود را که در ۶۰۰ کیلومتری شرق مسکو واقع شده، ببندد. مهندسان آمریکایی مستقر در این قرارگاه تا کنون بر روند تولید یک موشک مدرن روسی و همین طور سلاح های دیگر نظارت داشتند. در همین حال روسیه نیز اگرچه قرارگاه بازرسی خود در آمریکا را از مدت ها پیش بسته است، اما در چارچوب پیمان جدید خواهان آن است که پذیرای کنترل و نظارت کم تری باشد. از همین رو نیز کارشناسان گمان می برند که تصویب پیمان جدید در مجلس سنای آمریکا با شکست رو به رو شود؛ زیرا برای تصویب آن دو سوم آرای نمایندگان مجلس سنا لازم است. در حالی که دست کم هفت نماینده ی جمهوری خواه مجلس، پیشاپیش اعلام کرده اند چنانچه بندهای نظارتی و بازررسی این پیمان ضعیف باشند، آن را رد خواهند کرد.
در مجموع به نظر می رسد که گام های نخستین برای ایجاد جهانی عاری از سلاح های اتمی چندان ساده یا حتی دست یافتنی نیستند. از همین رو باراک اوباما در سخنرانی خود در پراگ به این موضوع اشاره کرد و گفت: «من ساده نیستم، دست یافتن به جهانی بدون سلاح اتمی هدفی نیست که سریعا تحقق پذیرد. حتی شاید در زمان حیات من هم صورت نگیرد. این کار مستلزم صبر و پشتکار است.»
تعداد مشاهده :348
دفتر آيت الله العظمي محسني (دامت بركاته) -Okhovat.ORG |
